De meeste automobilisten kennen de pijn van het kijken naar een sedan met één inzittende die langs een bijna lege rijstrook aan hun linkerkant kruipt. Dat is de High Occupancy Vehicle (HOV)-rijstrook. Ook wel de diamantbaan of carpoolbaan genoemd, het is het VIP-gedeelte van de snelweg. De regels variëren afhankelijk van de staat, maar de kernvereiste is meestal eenvoudig: twee of meer mensen in het voertuig. Motoren en hulpverleners krijgen ook een gratis pas.
De logica is eenvoudig. Minder auto’s betekent minder files. Door pendelaars te dwingen ritten te delen of in bussen te rijden, wil het systeem de buitenste rijstroken vrijmaken. Het is een spel van aanmoediging. Bestuur een bus en je komt aan bij de haltes zonder de gebruikelijke stop-and-go-nachtmerrie. Zet drie mensen in een minivan en je vermijdt de file. Je kunt de baan gemakkelijk herkennen. Een ononderbroken witte lijn scheidt het van de algemene verkeersstroom. In het midden zijn grote, zich herhalende witte diamanten geschilderd. Vandaar de bijnaam.
Er is hier ook een ecologische invalshoek. Minder stationair draaien betekent een lagere CO2-uitstoot. Het past netjes in bredere milieuvriendelijke rijdoelstellingen. Maar onlangs is de definitie van ‘waardig’ uitgebreid. Sommige staten kijken naar een nieuwe klasse voertuigen voor de diamantbaan. En carpoolen hoort daar niet bij.
De focus is verschoven naar brandstofefficiëntie. Met name hybride auto’s. Eigenaars van deze groene technologievoertuigen krijgen vaak speciale privileges. Ze krijgen dezelfde toegang tot de rijstrook als een volle bus of een carpoolbusje. Waarom? Omdat hybrides minder brandstof verbruiken en minder uitstoot per kilometer produceren. De prioriteit van de staat is niet alleen de bezetting. Het is efficiëntie.
Problemen met hybride auto’s in HOV-rijstroken
De drang om hybriden op te nemen in HOV-rijstroken is niet zonder wrijving. Het creëert een specifiek probleem voor de oorspronkelijke bedoeling van de rijstrook.
De HOV-stickerpremie en de onbedoelde gevolgen ervan
De logica was eenvoudig genoeg: als uw hybride minder vervuiling uitspuugt dan een benzineslurper, verdient hij hetzelfde milieuvriendelijke imago als een carpooler. Staten als Californië, Virginia, Arizona en Colorado namen dat uitgangspunt over en deelden speciale vergunningen uit. Deze emblemen geven eigenaren van hybride hybrides met één inzittende toegang tot de rijstroken voor voertuigen met een hoge bezettingsgraad (HOV). Connecticut en Georgia keken naar het idee. Ze debatteerden erover. Er ging niets voorbij.
Hier is de echte kicker. Je hebt geen passagier nodig. Je hebt geen vriend, date of schreeuwende peuter op de achterbank nodig. Als je met die sticker in een kwalificerende hybride rijdt, rijd je legaal in de fast lane. Geen kaartje. Geen boetes. Open gewoon de weg terwijl alle anderen in de remlichten zitten.
Voor eigenaren in deze staten is dit een enorme overwinning. Het gaat niet alleen om het overslaan van de fusie. Het gaat om de bottom-line. In Californië vragen gebruikte hybriden met een geldig HOV-embleem een premie. Kopers overhandigden $ 4.000 extra bovenop de standaardprijs. Vraag en aanbod deden hier het zware werk. Het California Department of Motor Vehicles heeft de emblemen afgedekt. Voor specifieke modellen gaven ze niet meer dan 85.000 uit: de Honda Insight, de Honda Civic hybride en de Toyota Prius. Deze auto’s rijden 45 mijl per gallon of beter. Dat is grofweg 19,1 kilometer per liter. Schaarste drijft de prijs.
De stickers zijn op het chassis geplakt. Ze worden niet overgedragen. Zodra u de sticker van uw voorruit haalt, blijft deze dood.
Het klinkt perfect. Totdat je naar het verkeer kijkt.
Congestie en misdaad
Al vroeg veranderden de carpoolbanen in een zoveelste verkeersopstopping. Chauffeurs in Californië klaagden luid. Ze gaven de schuld aan de golf van solo-hybride-chauffeurs die de rijstroken voor twee of meer mensen verstopten. In 2007 zagen Los Angeles en Orange County serieuze back-ups in die aangewezen zones.
Niet iedereen was het daarmee eens. Provincies als San Diego en Riverside zagen niet dezelfde piek. Sommige analisten beweerden dat hybriden helemaal niet het probleem waren. Bevolkingsgroei betekende alleen maar meer lichamen op de weg. Meer lichamen betekent meer verkeer. Het is een eenvoudig wiskundeprobleem.
Er was echter nog een andere invalshoek. Misdaad.
Het stelen van die HOV-stickers werd een echt probleem in Californië. Lange wachttijden voor vergunningen creëerden een zwarte markt. Als je er niet legaal een kunt krijgen, kun je er een stelen. Het was niet alleen maar hinder. Het was een golf van vermogenscriminaliteit die zich richtte op de meest begeerde auto-accessoires in de staat.
De ironie is dik. Een beleid dat was ontworpen om de uitstoot te verminderen en efficiënt rijden aan te moedigen, leidde uiteindelijk tot verkeersopstoppingen op de snelwegen en tot diefstallen. De emblemen losten het woon-werkverkeer voor het individu op, maar zorgden voor hoofdpijn voor alle anderen.
We blijven achter met een rommelige realiteit. Groene technologie biedt prikkels die er op papier goed uitzien. Ze stimuleren de verkoop. Ze verhogen de verkoopwaarde. Maar ze veranderen ook het gedrag op manieren die de infrastructuur onder druk zetten. De baan is open. De sticker zit op het glas. Het verkeer is er nog steeds.
